Szyfr Cezara – alfabet polski

Szyfrowanie to zamienianie zwykłej wiadomości w tajną, tak żeby tylko wybrane osoby mogły ją odczytać.
Aby przeczytać tajną wiadomość, trzeba znać klucz szyfru 

Szyfr przesuwający (szyfr Cezara) 

Polega na przesunięciu każdej litery o jedną dalej w alfabecie. Niżej omawiam na konkretnych przykładach.

Szyfr Cezara – alfabet polski przesunięcie o 1

ALFABET:
A  Ą  B  C  Ć  D  E  Ę  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  Ń  O  Ó  P  R  S  Ś  T  U  W  Y  Z  Ź  Ż

SZYFR (+1):
Ą  B  C  Ć  D  E  Ę  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  Ń  O  Ó  P  R  S  Ś  T  U  W  Y  Z  Ź  Ż  A

Przykład graficzny szyfrowania

Słowo:

K   O   T
↓   ↓   ↓
L   Ó   U

Zaszyfrowane słowo:
KOT → LÓU 

 Kolejne przykłady

LAS

L   A   S
↓   ↓   ↓
Ł   Ą   Ś

LAS → ŁĄŚ 

DOM

D   O   M
↓   ↓   ↓
E   Ó   N

DOM → EÓN 

Dlaczego warto uczyć dzieci szyfrowania?

Niemal każde dziecko lubi tajemnice, zagadki i gry detektywistyczne. Szyfrowanie może być nie tylko świetną zabawą, ale też potężnym narzędziem edukacyjnym. Oto kilka powodów, dla których warto wprowadzać dzieci w świat szyfrów już od najmłodszych lat:

1. Rozwija logiczne myślenie

Szyfrowanie to nie tylko zabawa – to trening umysłu. Dzieci uczą się analizować informacje, szukać wzorców i znajdować rozwiązania, co wspiera rozwój logicznego myślenia.

2. Ćwiczy czytanie i pisanie

Tworzenie i odczytywanie szyfrów wymaga uważnego czytania i precyzyjnego pisania. To doskonały sposób, by w naturalny sposób wzmocnić te umiejętności, nie zamieniając nauki w nudne ćwiczenia.

3. Uczy cierpliwości

Nie zawsze od razu uda się odszyfrować wiadomość. Dzieci uczą się cierpliwości, systematyczności i wytrwałości – cech niezwykle przydatnych w codziennym życiu.

4. Wprowadza w świat komputerów i bezpieczeństwa w internecie

Szyfrowanie to pierwszy krok do zrozumienia, jak działa bezpieczeństwo w sieci. Dzieci poznają podstawy ochrony danych i rozwijają świadomość zagrożeń w internecie.

5. Daje dużo radości z odkrywania tajnych wiadomości

Nie ma nic przyjemniejszego niż odczytanie sekretnej wiadomości od przyjaciela. Ta radość z odkrywania i rozwiązywania zagadek motywuje do dalszego naukowego eksperymentowania i kreatywności.

Szyfrowanie to świetny sposób na połączenie nauki z zabawą. Dzięki niemu dzieci rozwijają ważne umiejętności intelektualne, poznają podstawy bezpieczeństwa cyfrowego i… mają mnóstwo frajdy!

SZYFROWANKA POLIBIUSZA

 Pewien grecki pisarz Polibiusz ( żył w II w. p.n.e ) wymyślił sposób szyfrowania, który do dziś jest znany i stosowany. Narysował kwadrat 5 kratek na 5 kratek i wpisał  litery. Numer wiersza i kolumny ( współrzędne) wskazywały na określoną literę. 1-5  lub 15

W kwadracie nie mieszczą się wszystkie polskie litery, dlatego klucz zmodyfikowałam i przystosowałam do realiów polskich.

Oto klucz z polskim alfabetem:

Odczytujemy pion x poziom

Przykłady zaszyfrowanych wyrazów (współrzędne: pion x poziom ) 

• 3 - 1; 1-1; 4-2; 1-7; 3-1; 1-1; 4-2; 4-5; 2-6; 1-1 (matematyka)
• 2-2; 1-7; 3-2; 2-4; 4-3; 3-8; 4-6 (?)

Możemy zapisywać również tak:

• 46-11-16-11-32- 24-17 (zadanie)
• 16-34-38-26-34-32-11-27-17 (?)

Ukryta liczba

 Tę szyfrowankę wymyśliłam sama. Posłużyłam się sześcianem foremnym do utworzenia diagramów. Do diagramu klucza wpisałam liczby od 0 do 9. 

Diagram z lewej strony służy do kodowania. Zaprezentuję sposób kodowania i odczytywania kodu.

Ukryta liczba to suma liczb z zaznaczonych pól diagramu do kodowania. Moja ukryta liczba, to liczba 20. Zakodowana wygląda tak:

Rozpoczynam od zaznaczonego pola, czyli od liczby 9 +1+2+1+3+1+3 - 20 

Inny przykład:  zakodowana liczba 54

Polecenia możemy zmieniać, dodaj, dodaj (++) odejmij, odejmij (- -) dodaj (+)

Mamy zakodowaną liczbę 10:

Inny przykład z wykorzystaniem mnożenia: 9 x1x2 = 18

Na diagramie można kodować dowolne liczby wykorzystując 4 działania arytmetyczne.

x x x x; : ; + + + , -

ZDALNE NAUCZANIE : Afryka Kazika - klasowy projekt pracy z lekturą

PREZENTACJA WIODĄCA

Praca z lekturą może być fascynująca również poprzez zdalne nauczanie. Na potrzeby mojej klasy przygotowałam projekt klasowy  zatytułowany"Afryka Kazika", a książka Ł. Wierzbickiego o tym samym tytule stała się dla nas przewodnikiem i wytyczała kierunki działań.
Rezultatem naszego projektu było stworzenie magazynu podróżniczego. Uczniowie wcielili się w role reporterów i dziennikarzy. Na kolejnych zajęciach wymyślali i redagowali teksty do swojej gazety.

Do tworzenia tego czasopisma wykorzystałam narzędzie : https://app.writereader.com/. Założyłam dzieciom konta, loginy i hasło wysłałam rodzicom poprzez e- dziennik.
Writereader, to nowe narzędzie, którego moi trzecioklasiści wcześniej nie znali. Dlatego też przygotowałam dla nich instrukcję pracy nad własną elektroniczną książeczką.

Od czego zaczęliśmy?

Łamacze szyfrów

Dzieci bardzo lubią wszelkiego rodzaju zagadki i szyfrowanki. Mogą one służyć jako fantastyczna pomoc w edukacji zarówno matematycznej - uczą logicznego myślenia, jak i polonistycznej - czytanie, zapisywanie haseł, wyrazów z trudnościami ortograficznymi.

Formy szyfrów mogą być rozmaite. Przedstawiam kilka propozycji do wykorzstania.

Do pobrania:
Bezpieczne wakacje
Jesienne wyrazy - zmiękczenia
Leśne- zmiękczenia


Szyfr masonów

Szyfr masonów zastępuje litery alfabetu znakami graficznymi. Pozwoliłam go sobie trochę zmodyfikować, bowiem nie zawierał polskich znaków takich, jak ą, ę, ń,ś ź,ż,ć. Dołożyłam koła.
Każdą z liter utożsamiamy łamaną zbudowaną z odcinków tworzących daną komórkę. Jeżeli litera jest z drugiego, czwartego lub szóstego  diagramu, to oprócz znaku graficznego dopisujemy kropkę. W kluczu diagramu bez kropki zaznaczyłam czerwonym kolorem, aby dzieciom ułatwić odczytywanie.
Oto przykład szyfrowanki ; Na wieży siedzi Jerzy.

W zadaniu tym występuje kolejna trudność. Uczniowie muszą pamiętać, że zdanie rozpoczynamy wielką literą, a imiona również zapisujemy wielką literą.

Szyfr płotkowy

Szyfr płotkowy przyjmuje formę zapisu po skosie w dół i górę tworząc specyficzny zygzak. Oto zaszyfrowana wiadomość: Przez Słupsk przepływa rzeka Słupia.

Do pobrania: Żółw spotkał żabę i żubra.